Polityka Ochrony Dzieci

POLITYKA KATOLICKIEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ W ZAKRESIE OCHRONY DZIECI

Preambuła

Naczelną zasadą wszystkich działań podejmowanych przez osoby pracujące w szkole jest działanie dla dobra dziecka i w jego najlepszym interesie. Osoba pracująca w szkole traktuje dziecko z szacunkiem oraz uwzględnia jego potrzeby. Niedopuszczalne jest stosowanie przemocy w jakiejkolwiek formie.

Osoba pracująca w szkole, realizując te cele, działa w ramach obowiązującego prawa, przepisów wewnętrznych szkoły oraz swoich kompetencji.

Podstawy prawne Standardów Ochrony Małoletnich

• Konwencja o prawach dziecka przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 z późn. zm.)
• Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.)
• Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. Poz. 1359)
• Ustawa z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy — Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Poz. 1606).
• Ustawa z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 31 z późn. zm.)
• Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej (t.j. Dz. U. z 2021 r. Poz. 1249).
• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1138 z późn. zm.)
• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (t.j. Dz. U. Z 2022 r. poz. 1375 z późn. zm.).
• Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2022 r. Poz. 1360 z późn. zm.) -art. 23 i 24
• Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. Z 2023 r. poz. 1550 z późn. zm.).
• Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/W (ogólne rozporządzenie o ochronie danych)(Dz.U. UE. L. z 2016 r. Nr 119, str. 1 z późn. zm.)
• Art. 221 oraz art. 221 a Ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2022 r. Poz. 1510)
• Ustawa z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 152).

Rozdział I

Objaśnienie terminów

§ 1.

1. Dzieckiem jest każda osoba do ukończenia 18 roku życia.
2. Osobą pracującą w szkole jest:
   • pracownik szkoły zatrudniony na podstawie umowy o pracę,
   • pracownik szkoły zatrudniony na podstawie umowy zlecenia,
   • pielęgniarka szkolna,
   • wolontariusz wykonujący zadania dla szkoły bez wynagrodzenia,
   • student/uczeń realizujący praktyki studenckie/zawodowe.
3. Osoby pracujące w szkole mogą zajmować stanowiska pedagogiczne, administracyjne i obsługi.
4. Osoba prowadząca interwencję – pedagog/psycholog szkolny lub inna osoba wyznaczona przez dyrektora szkoły.
5. Opiekunem dziecka jest osoba uprawniona do reprezentacji dziecka, w szczególności jego rodzic lub opiekun prawny.
6. Zgoda rodzica dziecka oznacza zgodę co najmniej jednego z rodziców dziecka. Jednak w przypadku braku porozumienia między rodzicami dziecka należy poinformować rodziców o konieczności rozstrzygnięcia sprawy przez sąd rodzinny.
7. Przez krzywdzenie dziecka należy rozumieć popełnienie czynu zabronionego lub czynu karalnego na szkodę dziecka przez jakąkolwiek osobę, w tym osobę pracującą w szkole, lub zagrożenie dobra dziecka, w tym jego zaniedbywanie.
8. Bezpieczne środowisko – środowisko pozbawione nadużyć, zastraszania, przemocy, posiadające jasne procedury bezpieczeństwa oraz w ramach którego podejmowane są działania mające na celu profilaktykę przemocy.
9. Osoba odpowiedzialna za internet to wyznaczony przez dyrektora szkoły pracownik szkoły (Juliusz Tomeczek), sprawujący nadzór nad korzystaniem z internetu przez dzieci na terenie placówki oraz nad bezpieczeństwem dzieci w internecie.
10. Osoba odpowiedzialna za Politykę ochrony dzieci przed krzywdzeniem to wyznaczony przez dyrektora szkoły pracownik (Magdalena Szewczyk-Sikor oraz Błażej Wilkowski) sprawujący nadzór nad realizacją Polityki ochrony dzieci przed krzywdzeniem w szkole.
11. Dane osobowe dziecka to wszelkie informacje umożliwiające identyfikację dziecka.

Rozdział II

Rozpoznawanie i reagowanie na czynniki ryzyka krzywdzenia dzieci

§ 2.

1. Osoby pracujące w szkole mają wiedzę i w ramach wykonywanych obowiązków zwracają uwagę na czynniki ryzyka i symptomy krzywdzenia dzieci.
2. W przypadku zidentyfikowania czynników ryzyka osoby pracujące w szkole podejmują rozmowę z rodzicami, przekazując informacje na temat dostępnej oferty wsparcia i motywują ich do szukania dla siebie pomocy.
3. Osoby pracujące w szkole monitorują sytuację i dobrostan dziecka.
4. Osoby pracujące w szkole znają i stosują zasady bezpiecznych relacji personel–dziecko i dziecko–dziecko ustalone w szkole. Zasady stanowią Załącznik [nr 1] do niniejszej Polityki.
5. Rekrutacja pracowników szkoły odbywa się zgodnie z zasadami bezpiecznej rekrutacji personelu. Zasady stanowią Załącznik [nr 2] do niniejszej Polityki.
6. Wolontariusz, student/uczeń odbywający praktyki zapoznaje się ze SOM placówki oraz podpisuje oświadczenie Załącznik [nr 2].

Rozdział III

Procedury interwencji w przypadku krzywdzenia dziecka

§ 3.

W przypadku podjęcia przez osobę pracującą w szkole podejrzenia, że dziecko jest krzywdzone, osoba taka ma obowiązek sporządzenia notatki służbowej i przekazania uzyskanej informacji pedagogowi/ psychologowi szkolnemu i dyrektorowi szkoły.

§ 4.

1. Pedagog/psycholog wzywa rodziców (opiekunów) dziecka, którego krzywdzenie podejrzewa, oraz informuje ich o podejrzeniu.
2. Pedagog/psycholog powinien sporządzić opis sytuacji szkolnej/ rodzinnej dziecka na podstawie rozmów z dzieckiem, nauczycielami, wychowawcą i rodzicami, oraz plan pomocy dziecku.
3. Plan pomocy dziecku powinien zawierać wskazania dotyczące:
   1. podjęcia przez szkołę działań w celu zapewnienia dziecku bezpieczeństwa, w tym zgłoszenie podejrzenia krzywdzenia do odpowiedniej instytucji;
   2. wsparcia, jakie szkoła zaoferuje dziecku;
   3. skierowania dziecka do specjalistycznej placówki pomocy dziecku, jeżeli istnieje taka potrzeba.

§ 5.

1. W przypadkach bardziej skomplikowanych (dotyczących wykorzystywania seksualnego oraz znęcania się fizycznego i psychicznego o dużym nasileniu) dyrektor szkoły powołuje zespół interwencyjny, w skład którego mogą wejść: pedagog/psycholog, wychowawca dziecka, wicedyrektor szkoły, inni pracownicy mający wiedzę o krzywdzeniu dziecka lub o dziecku (dalej określani jako: zespół interwencyjny).
2. Zespół interwencyjny sporządza plan pomocy dziecku, spełniający wymogi określone w § 2 pkt. 2 Polityki, na podstawie opisu sporządzonego przez pedagoga szkolnego oraz innych, uzyskanych przez członków zespołu, informacji.

W przypadku, gdy podejrzenie krzywdzenia zgłosili rodzice (opiekunowie) dziecka, powołanie zespołu jest obligatoryjne. Zespół interwencyjny wzywa rodziców (opiekunów) dziecka na spotkanie wyjaśniające, podczas którego może zaproponować opiekunom zdiagnozowanie zgłaszanego podejrzenia w zewnętrznej, bezstronnej instytucji. Ze spotkania sporządza się protokół.

§ 6.

1. Plan pomocy dziecku jest przedstawiany przez pedagoga/psychologa rodzicom (opiekunom) z zaleceniem współpracy przy jego realizacji.
2. Pedagog/psycholog informuje rodziców (opiekunów) o obowiązku szkoły zgłoszenia podejrzenia krzywdzenia dziecka do odpowiedniej instytucji (prokuratura/policja lub sąd rodzinny, ośrodek pomocy społecznej bądź przewodniczący zespołu interdyscyplinarnego – procedura „Niebieskie Karty” – w zależności od zdiagnozowanego typu krzywdzenia i skorelowanej z nim interwencji).
3. Po poinformowaniu rodziców (opiekunów) przez pedagoga/psychologa – zgodnie z punktem poprzedzającym – dyrektor szkoły składa zawiadomienie o podejrzeniu przestępstwa do prokuratury/policji lub wniosek o wgląd w sytuację rodziny do sądu rejonowego, wydziału rodzinnego i nieletnich, ośrodka pomocy społecznej lub przesyła formularz „Niebieska Karta – A” do przewodniczącego zespołu interdyscyplinarnego.
4. Dalszy tok postępowania leży w kompetencjach instytucji wskazanych w punkcie poprzedzającym.
5. W przypadku gdy podejrzenie krzywdzenia zgłosili rodzice (opiekunowie) dziecka, a podejrzenie to nie zostało potwierdzone, należy o tym fakcie poinformować rodziców (opiekunów) dziecka na piśmie.

§ 7.

1. Z przebiegu interwencji sporządza się kartę interwencji, której wzór stanowi Załącznik [nr 3] do niniejszej Polityki. Kartę załącza się do akt osobowych dziecka.
2. Wszystkie osoby pracujące w szkole i inne osoby, które w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych podjęły informację o krzywdzeniu dziecka lub informacje z tym związane, są zobowiązane do zachowania tych informacji w tajemnicy, wyłączając informacje przekazywane uprawnionym instytucjom w ramach działań interwencyjnych.

Rozdział IV

Dostosowanie Standardów Ochrony Małoletnich do potrzeb dzieci z niepełnosprawnościami, w tym ze spektrum autyzmu

§8. Zasada równego traktowania

1. Szkoła zapewnia wszystkim dzieciom, niezależnie od rodzaju niepełnosprawności, zaburzeń rozwojowych, trudności komunikacyjnych czy potrzeb edukacyjnych, równy poziom ochrony przed krzywdzeniem oraz dostęp do pomocy i wsparcia.

§9. Indywidualne potrzeby dziecka

1. W działaniach związanych z ochroną małoletnich osoby pracujące w szkole uwzględniają indywidualne potrzeby dziecka, jego możliwości komunikacyjne, poziom rozumienia sytuacji, wrażliwość sensoryczną oraz sposób wyrażania emocji.

§10. Komunikacja z dzieckiem

1. W kontaktach z dziećmi z niepełnosprawnościami, w tym z uczniami ze spektrum autyzmu, pracownicy szkoły:
   1. używają jasnych, prostych i zrozumiałych komunikatów,
   2. dają dziecku odpowiedni czas na odpowiedź,
   3. upewniają się, że dziecko zrozumiało przekazywane informacje,
   4. w razie potrzeby korzystają z komunikacji wspomagającej lub alternatywnej (AAC), obrazków, piktogramów, planów dnia lub innych dostosowanych form komunikacji.

§11. Zapewnienie poczucia bezpieczeństwa

1. Szkoła dąży do tworzenia przewidywalnego i bezpiecznego środowiska dla dzieci ze szczególnymi potrzebami. W miarę możliwości:
   1. informuje dziecko o zmianach w organizacji dnia,
   2. wyjaśnia przebieg ważnych wydarzeń i procedur,
   3. ogranicza sytuacje mogące wywoływać nadmierny stres lub przeciążenie sensoryczne.

§12. Rozpoznawanie sygnałów krzywdzenia

1. Osoby pracujące w szkole zwracają szczególną uwagę na to, że dzieci z niepełnosprawnościami mogą w inny sposób niż rówieśnicy sygnalizować krzywdzenie, lęk lub dyskomfort. Sygnałami wymagającymi uwagi mogą być m.in.:
   1. nagła zmiana zachowania,
   2. wycofanie,
   3. nasilenie zachowań trudnych,
   4. autoagresja,
   5. silny lęk przed określonymi osobami lub miejscami,
   6. regres wcześniej opanowanych umiejętności.

§13. Procedury interwencji

1. W przypadku podejrzenia krzywdzenia dziecka z niepełnosprawnością procedury interwencji prowadzi się z uwzględnieniem jego potrzeb komunikacyjnych i emocjonalnych. Rozmowy z dzieckiem powinny odbywać się w spokojnych warunkach, z użyciem dostosowanych form komunikacji oraz z zapewnieniem odpowiedniego czasu na wypowiedź.

§14. Współpraca z rodzicami i specjalistami

1. Szkoła współpracuje z rodzicami lub opiekunami prawnymi oraz – w razie potrzeby – z psychologiem, pedagogiem specjalnym, terapeutami i innymi specjalistami wspierającymi dziecko, w celu zapewnienia mu bezpieczeństwa i właściwej pomocy.

§15. Ochrona przed wykluczeniem i przemocą rówieśniczą

1. Szkoła podejmuje działania zapobiegające wykluczeniu społecznemu, wyśmiewaniu, stygmatyzacji i przemocy wobec dzieci z niepełnosprawnościami, w tym wobec uczniów ze spektrum autyzmu. Każdy przypadek takiego zachowania jest traktowany jako naruszenie zasad bezpiecznych relacji i podlega odpowiedniej reakcji szkoły.

Rozdział V

Zasady ochrony wizerunku dziecka

§ 16.

1. Szkoła zapewnia najwyższe standardy ochrony danych osobowych dzieci zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
2. Szkoła, uznając prawo dziecka do prywatności i ochrony dóbr osobistych, zapewnia ochronę wizerunku dziecka.
3. Wytyczne dotyczące zasad publikacji wizerunku dziecka stanowią Załącznik [nr 4] do niniejszej Polityki.

§ 17.

1. Osobom pracującym w szkole nie wolno umożliwiać przedstawicielom mediów utrwalania wizerunku dziecka (filmowanie, fotografowanie, nagrywanie głosu dziecka) na terenie szkoły bez pisemnej zgody rodzica lub opiekuna prawnego dziecka.
2. W celu uzyskania zgody, o której mowa powyżej, osoba pracująca w szkole może skontaktować się z opiekunem dziecka i ustalić procedurę uzyskania zgody. Niedopuszczalne jest podanie przedstawicielowi mediów danych kontaktowych do opiekuna dziecka – bez wiedzy i zgody tego opiekuna.
3. Jeżeli wizerunek dziecka stanowi jedynie szczegół całości, takiej jak: zgromadzenie, krajobraz, publiczna impreza, zgoda rodzica lub opiekuna prawnego na utrwalanie wizerunku dziecka nie jest wymagana.

§ 18.

1. Upublicznienie przez osobę pracującą w szkole wizerunku dziecka utrwalonego w jakiejkolwiek formie (fotografia, nagranie audio-wideo) wymaga pisemnej zgody rodzica lub opiekuna prawnego dziecka. Dobrą praktyką jest również pozyskiwanie zgód samych dzieci.
2. Pisemna zgoda, o której mowa w ust. 1, powinna zawierać informację, gdzie będzie umieszczony zarejestrowany wizerunek i w jakim kontekście będzie wykorzystywany (np. że umieszczony zostanie na Facebooku szkoły w celach promocyjnych).

Rozdział VI

Zasady dostępu dzieci do internetu

§ 19.

1. Szkoła, zapewniając dzieciom dostęp do internetu, jest zobowiązana podejmować działania zabezpieczające dzieci przed dostępem do treści, które mogą stanowić zagrożenie dla ich prawidłowego rozwoju; w szczególności należy zainstalować i aktualizować oprogramowanie zabezpieczające. Zasady bezpiecznego korzystania z internetu i mediów elektronicznych stanowią Załącznik [nr 5] do niniejszej Polityki.
2. Na terenie szkoły dostęp dziecka do internetu możliwy jest:
   1. pod nadzorem nauczyciela;
   2. bez nadzoru nauczyciela – na przeznaczonych do tego komputerach, znajdujących się na terenie szkoły (dostęp swobodny);
   3. za pomocą sieci WiFi placówki, po podaniu hasła.
3. W przypadku dostępu realizowanego pod nadzorem nauczyciel ma obowiązek informowania dzieci o zasadach bezpiecznego korzystania z internetu. Nauczyciel czuwa także nad bezpieczeństwem korzystania z internetu przez dzieci podczas lekcji.
4. Nauczyciel przeprowadza z dziećmi cykliczne szkolenia dotyczące bezpiecznego korzystania z internetu.
5. Szkoła zapewnia stały dostęp do materiałów edukacyjnych, dotyczących bezpiecznego korzystania z internetu, przy komputerach, z których możliwy jest dostęp swobodny.

§ 20.

1. Osoba odpowiedzialna za internet zapewnia, aby sieć internetowa szkoły była zabezpieczona przed niebezpiecznymi treściami, instalując i aktualizując odpowiednie, nowoczesne oprogramowanie.
2. Wymienione w pkt. 1 niniejszego paragrafu oprogramowanie jest aktualizowane przez wyznaczonego pracownika w miarę potrzeb.
3. Wyznaczony pracownik szkoły przynajmniej raz w miesiącu sprawdza, czy na komputerach ze swobodnym dostępem, podłączonych do internetu nie znajdują się niebezpieczne treści. W przypadku znalezienia niebezpiecznych treści wyznaczony pracownik stara się ustalić, kto korzystał z komputera w czasie ich wprowadzenia.
4. Informację o dziecku, które korzystało z komputera w czasie wprowadzenia niebezpiecznych treści, wyznaczony pracownik przekazuje wychowawcy, który aranżuje dla dziecka rozmowę z psychologiem lub pedagogiem.
5. Pedagog/psycholog przeprowadza z dzieckiem, o którym mowa w punktach poprzedzających, rozmowę na temat bezpieczeństwa w internecie.
6. Jeżeli w wyniku przeprowadzonej rozmowy pedagog/psycholog uzyska informację, że dziecko jest krzywdzone, podejmuje działania opisane w rozdziale III niniejszej Polityki.

Rozdział VII

Monitoring stosowania Polityki

§ 21.

1. Dyrektor szkoły wyznacza osobę odpowiedzialną za Politykę ochrony dzieci w placówce.
2. Osoba, o której mowa w punkcie poprzedzającym, jest odpowiedzialna za monitorowanie realizacji Polityki, za reagowanie na sygnały naruszenia Polityki i prowadzenie rejestru zgłoszeń oraz za proponowanie zmian w Polityce.
3. Osoba, o której mowa w pkt. 1 niniejszego paragrafu, przeprowadza wśród osób pracujących w szkole, raz na 12 miesięcy, ankietę monitorującą poziom realizacji Polityki. Wzór ankiety stanowi Załącznik [nr 6] do niniejszej Polityki.
4. W ankiecie osoby pracujące w szkole mogą proponować zmiany Polityki oraz wskazywać naruszenia Polityki w placówce.
5. Osoba, o której mowa w pkt. 1 niniejszego paragrafu, dokonuje opracowania wypełnionych przez osoby pracujące w szkole ankiet. Sporządza na tej podstawie raport z monitoringu, który następnie przekazuje dyrektorowi szkoły.
6. Dyrektor szkoły wprowadza do Polityki niezbędne zmiany i ogłasza osobom pracujący w szkole, dzieciom i ich opiekunom nowe brzmienie Polityki.

Rozdział VIII

Przepisy końcowe

§ 22.

1. Polityka wchodzi w życie z dniem jej ogłoszenia.
2. Ogłoszenie następuje w formie zarządzenia dyrektora szkoły, przesłanie jej tekstu drogą elektroniczną oraz poprzez zamieszczenie na stronie internetowej szkoły.

Załączniki:
Zał. 1. Zasady bezpiecznych relacji
Zał. 2. Zasady rekrutacji personelu
Zał. 3. Karta interwencji
Zał. 4. Zasady publikacji wizerunku
Zał. 5. Zasady korzystania z internetu
Zał. 6. Ankieta monitorująca